Jakie ciśnienie kompresora do malowania?

Chcesz zacząć malować pistoletem i zastanawiasz się, jakie ciśnienie ustawić na kompresorze? Z tego artykułu dowiesz się, jak dobrać ciśnienie do pistoletu, węża i rodzaju lakieru. Poznasz też typowe błędy, przez które farba spływa, a kolor wychodzi nierówno.

Jakie ciśnienie kompresora do malowania pistoletem?

Ustawienie ciśnienia na kompresorze nie jest prostą jedną liczbą, która pasuje do każdej sytuacji. W lakiernictwie samochodowym duże znaczenie ma typ pistoletu, średnica dyszy, długość i średnica węża, a nawet liczba filtrów po drodze. Na ciśnienie robocze wpływa więc cała instalacja, a nie tylko pokrętło na sprężarce.

Większość pistoletów do lakierowania pracuje w zakresie od 1,8 do 2,5 bara na wejściu pistoletu. Dla wielu modeli HVLP producenci zalecają okolice 2 bar, a dla pistoletów HP lub konwencjonalnych bliżej 3–4 barów. Nie oznacza to jednak, że tyle masz ustawić na reduktorze przy kompresorze, bo po drodze zawsze pojawiają się spadki ciśnienia związane z przepływem powietrza.

To, co pokazuje manometr przy kompresorze, rzadko oznacza faktyczne ciśnienie robocze pod pistoletem. Różnica sięga nawet 1 bara przy kilku metrach węża.

Dlaczego manometr musi być przy pistolecie?

Wielu początkujących ustawia ciśnienie wyłącznie na reduktorze kompresora i zakłada, że taka sama wartość dociera do pistoletu. Kilku doświadczonych lakierników z forów zwraca uwagę, że to duży błąd. Na pięciometrowym wężu o średnicy wewnętrznej 9 mm straty mogą sięgnąć nawet 0,5–1 bara, a przy cieńszych przewodach będą jeszcze większe.

Najpewniejsza metoda to montaż manometru bezpośrednio pod pistoletem. Taki mały reduktor z zegarem wkręcasz bezpośrednio w rękojeść. Wtedy wartość widoczna na skali to dokładne ciśnienie robocze, jakie trafia do dyszy. Bez takiego manometru ustawiasz ciśnienie trochę „w ciemno” i zawsze pozostaje margines błędu, który przy lakierowaniu bazą czy bezbarwnym lakierem jest mocno odczuwalny na jakości powłoki.

Jak uwzględnić spadki ciśnienia na wężu?

Gdy nie masz manometru przy pistolecie, możesz zrobić orientacyjne ustawienie z wykorzystaniem prostego pomiaru. Jeden z użytkowników forum opisywał, że przy wężu 10 m o średnicy 9 mm ustawił na reduktorze 4 bary, a pod pistoletem manometr pokazywał około 2,05 bara. To daje spadek rzędu 0,2 bara na metr węża przy danym przepływie i ciśnieniu roboczym.

Inny lakiernik podpowiadał praktyczną zasadę: na 10 metrów węża 9 mm warto ustawić około 0,6 bara więcej na pierwszym reduktorze niż zaleca producent pistoletu. Dla 5 metrów długości daje to mniej więcej 0,3 bara zapasu. Jeśli więc chcesz mieć 2 bary przy pistolecie, to przy 5 m węża 9 mm możesz ustawić 2,3–2,4 bara na reduktorze przy kompresorze. Trzeba jednak przyjąć, że to metoda orientacyjna, a nie precyzyjny pomiar.

Jak wąż i instalacja wpływają na ciśnienie?

Nie tylko długość przewodu powietrza ma znaczenie. Równie ważna jest jego średnica, jakość złączek, rodzaj filtrów i stan całej instalacji. Wąski lub przytkany filtr potrafi „zadławić” przepływ i obniżyć ciśnienie na pistolecie nawet przy wysokiej wartości na reduktorze. Czasem wystarczy wyczyścić filtr lub usunąć jeden zbędny element, żeby pistolet zaczął pracować stabilnie.

Na forach lakierniczych często pojawia się też spór o to, czy grubszy wąż daje większe, czy mniejsze spadki. Jeden użytkownik twierdził, że im większa średnica, tym większe spadki, ale inni szybko to skorygowali. Przy tym samym przepływie większy przekrój przewodu oznacza mniejszą prędkość powietrza, a więc i mniejsze straty ciśnienia na oporach przepływu.

Jaka średnica węża do lakierowania?

W praktyce warsztatowej najczęściej stosuje się węże o średnicy wewnętrznej 8–10 mm. Wielu lakierników uznaje, że 9 mm to rozsądny kompromis między wagą, elastycznością i stratami ciśnienia. Przy takim przewodzie pistolet nie „ciągnie” zbyt mocno za rękę, a instalacja dobrze radzi sobie z przepływem potrzebnym do HVLP.

Część osób wybiera wąż 12 mm, bo zauważa wtedy jeszcze mniejsze spadki ciśnienia, zwłaszcza przy dłuższych odcinkach. Inni zwracają uwagę, że tak gruby przewód źle się prowadzi, szczególnie przy pracy w ciasnej kabinie lakierniczej lub przy malowaniu elementów w trudno dostępnych miejscach. Trzeba więc wybrać rozwiązanie, które pozwoli utrzymać stabilne ciśnienie, a jednocześnie nie będzie bardzo męczące podczas kilku godzin pracy.

Jak rozpoznać zbyt wąski wąż?

Zbyt cienki przewód łatwo rozpoznać po zachowaniu pistoletu. Jeden z forumowiczów pisał, że przy wężu 8 mm, niezależnie od tego, ile ma w butli, na pistolecie nie uzyska większego ciśnienia niż 3,5 atm przy 7 metrach długości. Pistolet zaczyna wtedy pracować nierówno, a strumień staje się niestabilny, szczególnie przy pełnym otwarciu spustu.

Jeśli u siebie widzisz, że przy malowaniu dużej powierzchni ciśnienie jakby „siada” po kilku sekundach ciągłego natrysku, to znak, że wąż lub filtry ograniczają przepływ. W takich sytuacjach warto rozważyć krótszy odcinek, większą średnicę albo modernizację filtracji. Dobrze dobrany przekrój przewodu sprawia, że ciśnienie trzyma poziom także wtedy, gdy pistolet pracuje ciągle bez przerw.

Jak dobrać ciśnienie do typu pistoletu?

Różne typy pistoletów lakierniczych wymagają różnego ciśnienia zasilania, mimo że na kompresorze możesz ustawić tę samą wartość. Inaczej pracuje pistolet HP, inaczej HVLP, a jeszcze inaczej LVLP. Do każdego warto podejść indywidualnie i oprzeć się albo na zaleceniach producenta, albo na sprawdzonych ustawieniach użytkowników danego modelu.

Przykładowo, pistolety pokroju Expert 2002 K-506G/S 1.4 to konstrukcje HP, które lubią wyższe ciśnienie wejściowe. Z kolei Auarita H827W 2.0 pracuje w systemie HVLP, gdzie zalecane są niższe ciśnienia na wejściu, ale za to większy przepływ powietrza z kompresora. Kompresor musi więc nie tylko „dobić” do odpowiedniego ciśnienia, ale też utrzymać potrzebną wydajność w litrach na minutę.

Pistolety HP

Klasyczne pistolety HP zużywają mniej powietrza niż HVLP, ale wymagają wyższego ciśnienia wejściowego do prawidłowego rozpylenia farby. W praktyce często pracują w okolicach 3–4 barów na wejściu pistoletu, co przy dłuższym wężu oznacza nawet 5–6 barów na reduktorze przy kompresorze. Trzeba przy tym pamiętać, że wyższe ciśnienie to większa ilość mgły i większe zużycie materiału.

Przy pistoletach HP ważne jest, aby nie przesadzić z ciśnieniem. Zbyt wysokie powoduje silne rozbijanie strumienia, przesuszenie lakieru w locie i gorszą przyczepność. Efekt to chropowata powierzchnia, tzw. skórka pomarańczy, a także większe straty lakieru w powietrzu. W wielu przypadkach lepiej zbliżyć się do dolnej granicy zalecanego zakresu i dobrze ustawić szerokość strumienia oraz ilość podawanego materiału.

Pistolety HVLP

Pistolety HVLP zostały zaprojektowane tak, aby przy niskim ciśnieniu na wlocie dawały wysoki transfer materiału na powierzchnię. Typowe wartości to 1,8–2,2 bara bezpośrednio pod pistoletem. Jednocześnie takie pistolety mają duży apetyt na powietrze, dlatego kompresor musi mieć wystarczającą wydajność, szczególnie jeśli do instalacji podłączone są inne urządzenia, jak choćby plazma.

Gdy ciśnienie jest za niskie, pistolet HVLP zaczyna „lać” materiał zamiast go rozpylac. Krople są większe, powłoka cięższa i szybciej pojawia się spływanie. Z kolei zbyt wysokie ciśnienie może dać intensywną mgłę i wysychanie powłoki w locie. Warto więc trzymać się zaleceń producenta i regulować ciśnienie while obserwując kształt wachlarza i strukturę powłoki na próbce.

Jak ciśnienie wpływa na spływanie i odcień lakieru?

Wielu użytkowników zadaje podobne pytanie: „Farba, szczególnie grunt podkładowy, za mocno spływa z powierzchni. Czy zmniejszenie ciśnienia coś da?”. Odpowiedź często brzmi: tak, ale tylko wtedy, gdy równocześnie zadbasz o prawidłową ilość podawanego materiału, prędkość prowadzenia pistoletu i odległość dyszy od malowanej powierzchni.

Zbyt duże ciśnienie powoduje bardzo silne rozbijanie lakieru. Gdy jednocześnie podajesz dużo materiału i prowadzisz pistolet zbyt wolno lub zbyt blisko, krople łączą się w grube mokre pasma. Wtedy podkład lub baza zaczyna „uciekać” w dół, szczególnie na pionowych elementach, jak drzwi czy ramy. Obniżenie ciśnienia o 0,2–0,5 bara często pomaga ułożyć ładniejszy, bardziej równy wachlarz.

Kiedy zmniejszyć, a kiedy zwiększyć ciśnienie?

Przy problemach ze spływaniem warto stopniowo obniżać ciśnienie i obserwować zachowanie powłoki. Dobrym krokiem jest zmiana co 0,2 bara i szybki test na próbce lub niewidocznym fragmencie elementu. Gdy po obniżeniu ciśnienia krople stają się delikatniejsze, a wachlarz bardziej równomierny, możesz przejść na docelowy element i pracować w bezpiecznym zakresie.

Z drugiej strony, jeśli widzisz, że strumień jest „dziurawy”, wachlarz poszarpany, a struktura powłoki przypomina skórkę w sprayu, to znak, że ciśnienie jest za niskie. W takiej sytuacji lepiej delikatnie je podnieść i jednocześnie nie zwiększać drastycznie ilości materiału. Często sama korekta ciśnienia o niewielką wartość poprawia rozpylenie, bez ryzyka zacieków.

Wpływ ciśnienia na odcień lakieru

Różnice w odcieniu lakieru na jednym elemencie wzbudzają duże emocje, bo łatwo je zauważyć po wyschnięciu. Jedną z przyczyn bywa właśnie niewłaściwe ciśnienie. Zbyt wysokie powoduje, że cienka warstwa lakieru wysycha w locie. Pigment układa się inaczej niż przy spokojnym rozpyleniu, co w metalikach i perłach daje widoczne różnice w tonie i ułożeniu ziarna.

Jeśli malujesz ramę czy inny element w dwóch podejściach, na przykład najpierw od spodu, a potem po obróceniu od góry, to przy różnych ustawieniach ciśnienia i różnej odległości pistoletu możesz uzyskać nieco inny efekt wizualny. Jedna część będzie miała gładszą strukturę i bardziej „mokry” wygląd, a druga będzie suchsza. Utrzymanie stałego ciśnienia roboczego i tej samej techniki prowadzenia pistoletu zmniejsza takie różnice.

Jak ustawić instalację i ciśnienie krok po kroku?

Aby łatwiej zapanować nad ciśnieniem i przepływem powietrza, warto pomyśleć o całym układzie od kompresora do pistoletu. Dobrze poukładana instalacja z czytelnymi manometrami i sensowną długością węża pozwala powtarzalnie uzyskać takie same efekty lakierowania. Prosty plan działania pomaga uniknąć typowych problemów związanych z nagłymi spadkami ciśnienia.

Przydatne jest też porównanie różnych konfiguracji instalacji. Można zestawić długość i średnicę węża, typ pistoletu i zalecane ciśnienie pod pistoletem. Taka tabela ułatwia szybkie odniesienie się do typowych wartości i świadome ustawienie reduktora.

Jak testowo dobrać ciśnienie?

Dobrym nawykiem jest krótki test przed właściwym malowaniem. Zamiast od razu kłaść warstwę na karoserii, poświęć kilka minut na sprawdzenie, jak zachowuje się wachlarz. Do takich testów przydaje się kawałek blachy, stary fragment drzwi lub specjalna płyta testowa. Chodzi o to, aby zobaczyć strumień w warunkach zbliżonych do tych, w których będziesz pracować.

Po ustawieniu ciśnienia i przepływu materiału wykonaj kilka przejść na próbce, zmieniając minimalnie ciśnienie co 0,2 bara. Obserwuj, przy którym ustawieniu wachlarz jest pełny, krawędzie miękkie, a powłoka gładka i równomierna. Tę wartość możesz potraktować jako punkt wyjścia do dalszej pracy, a przy kolejnych malowaniach łatwo do niej wrócić.

Jeśli chcesz uporządkować czynności przy ustawianiu instalacji, możesz przejść przez prosty schemat:

• sprawdź stan filtrów powietrza i ewentualne zanieczyszczenia na złączkach,
• dobierz wąż o średnicy co najmniej 9 mm i możliwie rozsądnej długości,
• zamontuj manometr przy pistolecie lub choć raz go tam podłącz do testów,
• zanotuj różnicę między odczytem przy kompresorze a wartością pod pistoletem.

Przy samym malowaniu warto też pamiętać o kolejnych krokach związanych już bezpośrednio z techniką pracy:

1. ustaw ciśnienie robocze zgodnie z zaleceniem producenta pistoletu,
2. dostosuj ilość materiału śrubą regulacyjną na pistolecie,
3. dostosuj szerokość wachlarza do wielkości elementu,
4. prowadź pistolet równo, w stałej odległości od powierzchni.

Stałe ciśnienie robocze pod pistoletem i powtarzalna technika prowadzenia ręki mają większe znaczenie niż sama wartość na reduktorze kompresora.

Gdy po kilku próbach zapiszesz swoje ustawienia dla danego pistoletu, długości węża i rodzaju materiału, łatwiej będzie Ci uzyskać ten sam efekt przy kolejnym lakierowaniu. W notatkach możesz mieć proste informacje: ciśnienie przy kompresorze, odczyt pod pistoletem, typ dyszy i obserwowaną strukturę powłoki. Dzięki temu kolejne malowanie zaczynasz z wartościami, które już wcześniej się sprawdziły.